Prawo międzynarodowe:

 Konwencja o międzynarodowym lotnictwie cywilnym (Konwencja Chicagowska) Doc 7300/6 – odpowiednie
części następujących rozdziałów:
1) Postanowienia ogólne konwencji;
2) Prawa i obowiązki państw w ramach wykonywania zwierzchnictwa terytorialnego;
3) Część I – Żegluga powietrzna:
a) ogólne zasady i zastosowanie Konwencji;
b) przelot nad terytorium Umawiających się Państw;
c) przynależność państwowa statków powietrznych;
d) środki mające na celu ułatwienie żeglugi powietrznej;
e) warunki dotyczące statków powietrznych;
f) Międzynarodowe normy i zalecone metody postępowania;
g) ważność świadectw i licencji posiadających dodatkowe wpisy;
h) powiadomienie o różnicach.
4) Część II – Organizacja międzynarodowego lotnictwa cywilnego (ICAO) – organy i przepisy.

Przepisy ruchu lotniczego:

 Załącznik 2 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – odpowiednie części załącznika.
Służby ruchu lotniczego (ATS) – zarządzanie ruchem lotniczym Doc 4444:
 Załącznik 11 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – odpowiednie części załącznika.
Służby informacji lotniczego (AIS):
 Załącznik 15 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – odpowiednie części załącznika.
Lotniska, lądowiska, zewnętrzne miejsca startu:
 Załącznik 14 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – odpowiednie części
załącznika, tom 1 i 2 Lotniska.
Ochrona międzynarodowego lotnictwa cywilnego przed aktami
bezprawnej ingerencji:
 Załącznik 17 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – odpowiednie części
załącznika

Prawo krajowe:

 Ustawa – Prawo lotnicze z dnia 3 lipca 2002 roku z późniejszymi zmianami – odpowiednie części
następujących rozdziałów:
 Administracja lotnictwa cywilnego;
 Urząd Lotnictwa Cywilnego;
 Statki powietrzne i inny sprzęt lotniczy;
 Rejestry statków powietrznych;
 Zdatność statków powietrznych do lotów;
 Zakładanie i rejestrowanie lotnisk;
 Eksploatacja lotnisk;
 Lądowiska i inne miejsca startów i lądowań;
 Personel lotniczy;
 Kwalifikacje personelu;
 Licencje i świadectwa kwalifikacji;
 Badania lotniczo lekarskie;
 Badanie wypadków i incydentów lotniczych;
 Eksploatacja statków powietrznych;
 Certyfikacja szkolenia lotniczego;
 Odpowiedzialność za szkody spowodowane przez ruch statków powietrznych;
 Odpowiedzialność dowódcy statku powietrznego: administracyjna, cywilna, karna;
 Przepisy karne;
 Ubezpieczenia lotnicze.

Warunki i wymagania dotyczące używania ultralekkich statków
powietrznych – wyłączenia z przepisów ogólnych:
 Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w
sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów
statków powietrznych – odpowiednie części rozporządzenia:
 Załącznik nr 4 – spadochrony w zakresie spadochronowych systemów
 ratowniczych używanych w ultralekkich statkach powietrznych;
 Załącznik nr 5 – ultralekkie statki powietrzne;
 Załącznik nr 7 – ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej;
 Załącznik nr 8 – zasady prowadzenia ewidencji statków powietrznych

Świadectwo kwalifikacji – licencjonowanie personelu, badania:
 Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 3 czerwca 2013 r. w
sprawie świadectw kwalifikacji – odpowiednie części rozporządzenia:
 Załącznik nr 5 – świadectwo kwalifikacji pilota statku powietrznego o maksymalnej masie startowej (MTOM)
do 495 kg (UACP).
 Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 27 maja 2013 r. w sprawie
badań lotniczo-lekarskich – odpowiednie części rozporządzenia.

Podstawy fizjologii i zachowanie zdrowia:

 Atmosfera – skład i prawa fizyki gazów (prawa gazowe);
 Układ oddechowy i układ krążenia;
 Układ nerwowy;
 Narząd słuchu i równowagi;
 Wibracje, hałas, ultradźwięki;
 Narząd wzroku;
 Nadwzroczność i krótkowzroczność;
 Astygmatyzm i daltonizm;
 Wpływ przeciążenia na wzrok człowieka i cały organizm;
 Złudzenia wzrokowe;
 Adaptacja wzroku;
 Złudzenia przestrzenne – złudzenia błędnika;
 Higiena i kondycja osobista.

Dolegliwości lotnicze:

 Dolegliwości wynikające z wahań ciśnienia i obniżonego ciśnienia;
 Choroba powietrzna;
 Choroba tlenowa;
 Choroba dekompresyjna;
 Promieniowanie słoneczne;
 Wpływ temperatury na organizm człowieka;
 Czynniki trujące;
 Urazy mechaniczne i poparzenia.

Psychologiczne zagadnienia pilotażu:

 Wysiłek psychiczny pilota;
 Uwarunkowania psychologiczne pilota;
 Podejmowanie i koncepcje podejmowania decyzji;
 Rodzaje uwagi pilota podczas lotu.

Atmosfera ziemska:

 Warstwy atmosfery i ich charakterystyka;
 Zmiany zachodzące w atmosferze wraz z wysokością;
 Atmosfera wzorcowa (standardowa).

Termodynamika w meteorologii:

 Temperatura powietrza – zmiany temperatury, inwersje dolne i górne;
 Ciśnienie atmosferyczne – podział ciśnienia atmosferycznego, poziomy gradient ciśnienia, regulacja
wysokościomierza barometrycznego, nastawianie
 wysokościomierza na QFE i na QNH.

Wilgotność powietrza i opady atmosferyczne, mgły:

 Wilgotność powietrza;
 Kondensacja pary wodnej;
 Zjawiska występujące w dolnej części atmosfery – rosa, szron, szadź, mgła;
 Gradient adiabatyczny;
 Równowaga stała, chwiejna i obojętna;
 Opad deszczu.

Wiatr:

 Poziomy ruch powietrza;
 Prędkość wiatru;
 Wiatr porywisty;
 Kierunek wiatru;
 Siła Coriolisa;
 Zawirowania powstałe na skutek opływu góry przez wiatr;
 Wiatry w niżach i wyżach;
 Wiatr gór i dolin, wiatr bora;
 Wiatr halny, bryza.

Fronty atmosferyczne:

 Front ciepły;
 Front chłodny: opóźniony, przyspieszony i zokludowany.
Układy baryczne:
 Wyż, klin i wał wysokiego ciśnienia;
 Niż, bruzda i zatoka niskiego ciśnienia;
 Siodło baryczne;
 Kierunek wiatru w obszarze wyżu i niżu.
Termika:
 Termika wypracowana;
 Termika naniesiona;
 Komin termiczny;
 Prądy opadające i zanik noszenia.

Masy powietrza:

 Powietrze arktyczno – morskie (PAm);
 Powietrze arktyczno – kontynentalne (PAk);
 Powietrze polarno – morskie (PPm);
 Powietrze polarno – kontynentalne (PPk);
 Powietrze zwrotnikowo – morskie (PZm);
 Powietrze zwrotnikowo – kontynentalne (PZk).

Chmury:

 Powstawanie chmur;
 Podział chmur;
 Wysokości podstawy chmur.

Meteorologiczne zagrożenia dla lotu:

 Widzialność pozioma, pionowa i ukośna;
 Turbulencja;
 Oblodzenie;
 Burze;
 Uskok wiatru.
 Dziennik Urzędowy Urzędu Lotnictwa Cywilnego – 17 – Poz. 103

Informacja meteorologiczna – klucze lotniczo-meteorologiczne:

 Symbole depeszy METAR;
 Depesza SPECI;
 Symbole depeszy TAF;
 Służba meteorologiczna.

Fale radiowe i radiostacja pokładowa:

 Podział fal radiowych;
 Modulacja;
 Budowa radiostacji pokładowej;
 Częstotliwości lotnicze.

Łączność i zasady korespondencji radiowej:

 Wywołanie radiostacji;
 Alfabet używany w lotnictwie;
 Podawanie i wymawianie liczb;
 Podawanie czasu i standardowe zwroty;
 Zwroty frazeologii lotniczej.

Czynności do podjęcia w przypadku awarii łączności:

 Częstotliwość zapasowa;
 Sprawdzenie radiostacji, łącznie ze sprawdzeniem mikrofonu i słuchawek;
 Procedury w locie zgodne z klasą przestrzeni powietrznej.

Procedury w sytuacjach niebezpiecznych i naglących:

 MAYDAY – sytuacja niebezpieczna (definicja, częstotliwości, nasłuch częstotliwości w sytuacjach
niebezpiecznych, sygnały w sytuacjach niebezpiecznych oraz depesze w sytuacjach niebezpiecznych);
 PAN PAN – sytuacja nagląca (definicja, częstotliwości, sygnały w sytuacjach naglących oraz depesze
w sytuacjach naglących).

Korespondencja radiowa:

 Korespondencja pilota podczas uruchamiania samolotu;
 Korespondencja do kołowania i do startu;
 Korespondencja podczas lotu po trasie;
 Korespondencja podczas powrotu z trasy, lądowanie i wyłączenie silnika;
 Różnice pomiędzy instrukcją a zezwoleniem wydanym przez organ kontroli ruchu lotniczego.
Egzamin na świadectwo radiooperatora:
 Warunki uzyskania świadectwa ogólnego operatora radiotelefonisty;
 Urząd Komunikacji Elektronicznej w Warszawie.

Podstawy nawigacji:

 Istota nawigacji lotniczej – istota nawigowania, rodzaje i zadanie;
 Prowadzenie orientacji geograficznej, pozycja statku powietrznego,
 nawigacyjna sytuacja lotu, nawigacyjne parametry lotu;
 Elementy nawigacyjne lotu, główne stany lotu, lot ustalony i nieustalony;
 Ziemia – geoida, elipsoida ziemska, ruchy ziemi, punkty i linie na powierzchni ziemi, współrzędne
geograficzne, jednostki pomiaru odległości, kierunek południka geograficznego, główne kierunki, azymut.

Mapy:

 Odwzorowania kartograficzne – podział według rodzaju zniekształceń i konstrukcji siatki kartograficznej:
walcowe, Mercatora, poprzeczno-walcowe (Gaussa), stożkowe, wiernokątne odwzorowanie stożkowe na
stożku stycznym,
 wielostożkowe, płaszczyznowe (azymutalne);
 Mapy lotnicze i ich wymagania – mapy ICAO, skala i podziałka, treść, znaki, przedstawianie rzeźby terenu,
wymagania i nomenklatura map, mapy używane w nawigacji lotniczej.

Magnetyzm i busola:

 Zasady ogólne – magnetyzm ziemski, inklinacja magnetyczna, deklinacja na powierzchni ziemi, elementy
magnetyzmu ziemskiego;
 Dewiacja busoli magnetycznej, błędy wskazań busoli magnetycznej.
Czas i jego rodzaje:
 Doba słoneczna i czas miejscowy;
 Czas strefowy;
 Świt i zmrok.

Nawigacja zliczeniowa:

 Podstawy nawigacji zliczeniowej – linia drogi, kurs (północ busoli, północ magnetyczna, północ
geograficzna), prędkość lotu (IAS, CAS i TAS), prędkość względem ziemi, przewidywany czas przylotu (ETA),
kąt znoszenia, poprawka kursowa na wiatr;
 Trójkąt prędkości – kurs, prędkość względem ziemi, prędkość wiatru, linia drogi i kąt znoszenia;
 Wysokość lotu – rodzaje wysokości lotu i jej przeliczanie, stopień barometryczny.

Procedury w przypadku utraty orientacji geograficznej:

 Przyczyny utraty orientacji;
 Postępowanie podczas utraty orientacji geograficznej.

Globalny nawigacyjny system satelitarny (GNSS):

 GPS, GLONASS lub GALILEO – zasady działania, działanie, błędy i dokładność, czynniki wpływające na
dokładność;
 Transponder pokładowy.

Przepisy ogólne:

 Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 listopada 2004 r. w
sprawie bezpieczeństwa eksploatacji statków powietrznych oraz obowiązków ich użytkowników –
odpowiednie części rozporządzenia:
 Załącznik nr 2 – wymogi dla eksploatacji statków powietrznych w odniesieniu do zdatności do lotu statków
powietrznych.

Poszukiwanie i ratownictwo:

 Załącznik 12 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – odpowiednie części załącznika.
Badanie wypadków i incydentów lotniczych:
 Załącznik 13 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – odpowiednie części załącznika.
 Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych (PKBWL) – skład, zakres
 działania, upoważnienia.

Zmniejszenie hałasu:

 Załącznik 16 ICAO do Konwencji Chicagowskiej – Ochrona środowiska:
 Tom I – Hałas statków powietrznych.

Naruszenie przepisów lotniczych:

 Skutki naruszania przepisów lotniczych

Masa i wyważenie samolotu ultralekkiego:

 Ważenie i ciężar wiatrakowca;
 Wyważenie wiatrakowca;
 Instrukcja użytkowania wiatrakowca i arkusz wyważenia.

Osiągi wiatrakowca ultralekkiego:

 Osiągi podczas startu i lądowania – wykorzystanie instrukcji użytkowania w locie;
 Wpływ konfiguracji, ciężaru, temperatury i wysokości na osiągi;
 Mieszanka paliwowa i jej znaczenie;
 Wysokość ciśnieniowa, gęstościowa i nastawienia wysokościomierzy.

Planowanie i monitorowanie lotu:

 Plan lotu na potrzeby służb ruchu lotniczego;
 Zdobywanie informacji o wykorzystaniu przestrzeni powietrznej przez innych użytkowników;
 Uzyskiwanie informacji o położeniu i aktywności stref przestrzeni powietrznej;
 Obowiązki dowódcy statku powietrznego;
 Zapobieganie kolizjom.

Zasady lotu wiatrakowca ultralekkiego

 Aerodynamika prędkości poddźwiękowych;
 Podstawowe pojęcia, prawa i definicje: parametry stanu płynu, pojęcia podstawowe z kinetyki płynów,
równanie stałego wydatku, liczba Reynoldsa (Re);
 Prawo Bernoulliego (opór powietrza, gęstość powietrza, warstwa przyścienna, siły tarcia, przepływ laminarny i
turbulentny;
 Mechanizm powstawania siły nośnej (rozkład sił, ciąg i opór);
 Układ sił działających na wiatrakowiec w zakrętach (skoordynowanym, z ześlizgiem, wyślizgiem,
zapotrzebowanie na moc w zakręcie w funkcji prędkości i przechylenia), siły i momenty aerodynamiczne;
 Czynniki wpływające na siłę nośną (profile lotnicze);
 Powierzchnia, wydłużenie, gęstość powietrza, kąt natarcia;
 Opór aerodynamiczny (profilu, opór indukowany, kształtu, wirowy, interferencyjny);
 Parametry geometryczne profilu i skrzydła: profile lotnicze, kąt natarcia, charakterystyka profilu skrzydła,
zależność siły nośnej i siły oporu od kąta natarcia, parametry geometryczne skrzydła, wpływ parametrów
geometrycznych profilu na jego charakterystyki aerodynamiczne;
 Łopaty wirnika, typy wirników, rozkład siły nośnej wzdłuż łopat wirnika, łopata nacierająca i powracająca, siły
działające na wirnik, siła nośna, siła oporu łopat, ciężar łopat, siła ciągu i siła odśrodkowa, teoria elementów łopat
i zasada zachowania pędu, efekt ściśliwości na zewnętrznych elementach łopat nacierających oraz zwiększenie
kąta natarcia łopat powracających;
 Prerotacja, rozbieg wiatrakowca;
 Flapping;
 Odwrócony napływ powietrza na wirnik;
 Rodzaje podejść do lądowania;
 Opadanie min./max, zasięg, wpływ kierunku wiatru na lot;
 Prędkość powietrzna a prędkość względem ziemi;
 Wpływ wiatru na fazy startu, lądowania, i lot w zakręcie;
 Autorotacyjny i antyrotacyjny obszar przeciągnięcia, opis zjawiska;
 Spirale, lot z bocznym opływem;
 Ścieżki wirowe – niebezpieczeństwa;
 Przepadanie – lot pod krzywą mocy potrzebnej do lotu poziomego;
 Zasady sterowania, sterowanie a prędkość, zasady wykonywania zakrętów;
 Trymery (zasada działania, sposoby użytkowania, klapka wyważająca i odciążająca);
 Stateczność i jej rodzaje, sterowność i jej rodzaje;
 Przeciągnięcie (krytyczny kat natarcia, oderwanie strug, zmniejszenie siły nośnej, wzrost oporu, wędrówka
środka parcia, charakterystyka wiatrakowca przy przeciągnięciu wirnika, przepadanie, lot pod krzywą mocy
potrzebnej do lotu poziomego);
 Czynniki wpływające na stateczność i sterowność wiatrakowca;
 Śmigło – teoria śmigła (powstawanie siły ciągu, wpływ prędkości, gęstości powietrza i kątów natarcia śmigła na
siłę ciągu);
 Siły działające na wiatrakowiec w różnych stanach lotu (boczne obciążenia podwozia przy lądowaniu z
trawersem, lądowanie, kołowanie, rozpędzanie, przepadanie);
 Przeciążenie i współczynnik obciążeń.

Stery:

 Trzy płaszczyzny sterowania:
 Pochylenie wokół osi poprzecznej;
 Przechylenie wokół osi podłużnej;
 Odchylenie wokół osi pionowej.
 Stabilizator i ster kierunku;
 Sterowanie pochyleniem, przechyleniem i odchyleniem;

Stateczność i sterowność wiatrakowca ultralekkiego :

 Równowaga i stateczność;
 Stateczność statyczna podłużna;
 Wpływ położenia środka ciężkości na stateczność i sterowność;
 Stateczność statyczna poprzeczna i kierunkowa;
 Współzależność stateczności poprzecznej i kierunkowej.

Współczynnik obciążeń i manewry wiatrakowca ultralekkiego:

 Ograniczenia konstrukcyjne.
 ograniczenia współczynników obciążenia;
 zmiany współczynników obciążenia w zakrętach;
 wibracje, sprzężenia zwrotne sterów;
 środki ostrożności w czasie lotów;
 Naprężenia od obciążeń na ziemi:
 boczne obciążenia podwozia (lądowanie z trawersem);
 lądowanie;
 kołowanie, środki ostrożności

Podstawowe pojęcia związane z bezpieczeństwem lotów:

 Bezpieczeństwo lotów, wypadek lotniczy, przesłanka do wypadku lotniczego, zdarzenie lotnicze, wskaźnik
awaryjności, katastrofa;
 Czynnik awaryjności i czynniki warunkujące bezpieczeństwo lotów – czynnik ludzki;
 Regulacja fotela i zabezpieczenie, pasy bezpieczeństwa, zablokowanie drzwi kabiny, gaśnica;
 Środki bezpieczeństwa podczas tankowania;
 Zabezpieczenie przeciw pożarowe, środki bezpieczeństwa przy tankowaniu wiatrakowca, materiały
łatwopalne, typy paliwa;
 Zatrucie tlenkiem węgla;
 Sytuacje niebezpieczne charakterystyczne dla wiatrakowców ultralekkich;
 Zagrożenia operacyjne (turbulencja w śladzie aerodynamicznym, poślizg hydrodynamiczny, uskok wiatru,
instruktaż dla pasażerów, ewakuacja z kabiny w różnych fazach lotu.

 Silniki – wiadomości ogólne:

 silnik czterosuwowy z wewnętrzną komorą spalania;
 przyczyny przedwczesnego zapłonu i detonacji w silniku spalinowym (benzynowym);
 moc wyjściowa, jako funkcja prędkości obrotowej;
 chłodzenie silnika:
 zadania układu chłodzenia;
 układ chłodzenia;
 wskaźnik temperatury głowic cylindrów (Cylinder Head Temperature – CHT);
 smarowanie silnika;
 zadania oleju w układzie smarowania silnika;
 układ smarowania;
 klasy i jakość oleju;
 kontrola temperatury i ciśnienia oleju;
 instalacja zapłonowa;
 zadania układu zapłonowego;
 układ zapłonowy;
 świece zapłonowe;
 wytwarzanie mieszanki paliwowej – zasada działania gaźnika pływakowego;
 utrzymywanie właściwego składu mieszanki;
 oblodzenie gaźnika;
 skutki oraz przeciwdziałanie oblodzeniu gaźnika;
 paliwo do silników lotniczych, klasyfikacja i wymagania;
 urządzenia zwiększające moc;
 turbodoładowanie, doładowanie;
 budowa i wpływ na osiągi silnika;
 eksploatacja silnika;
 zasady bezpieczeństwa podczas pracy silnika;
 eksploatacja w ekstremalnych warunkach klimatycznych

Przyrządy i osprzęt ultralekkiego statku powietrznego:

 Podział przyrządów pokładowych ze względu na przeznaczenie;
 Podział przyrządów pokładowych ze względu na ich zasadę działania;
 Odbiorniki i instalacje ciśnień powietrznych;
 Wysokościomierz barometryczny;
 Prędkościomierz (ASI – Air Speed Indicator);
 Wariometr (VSI – ang. Vertical Speed Indicator);

 Przyrządy żyroskopowe:

 zasada działania żyroskopu;
 pion żyroskopowy;
 sztuczny horyzont;
 busola magnetyczna.

Obciążenia płatowca:

 Ograniczenia załadunku;
 Współczynnik bezpieczeństwa;
 Blokady sterów, wirnika i ich używanie;
 Środki ostrożności na ziemi i w locie.

Osprzęt i wyposażenie:

 Układ elektryczny statku powietrznego;
 Chemiczne źródła energii elektrycznej;
 Sieć elektryczna śmigłowca;
 Oświetlenie statku powietrznego;
 Wyposażenie radioelektroniczne.

Instalacje:

 Instalacja elektryczna:
 instalacja i użytkowanie alternatorów i prądnic;
 zasilanie prądem stałym;
 akumulatory, pojemność i ładowanie;
 woltomierze i amperomierze;
 wyłączniki obwodów i bezpieczniki;
 przyrządy i mechanizmy sterowane elektrycznie;
 rozpoznawanie niesprawności;
 procedury w przypadku niesprawności.
 Instalacja hydrauliczna:
 elementy składowe, płyny hydrauliczne;
 eksploatacja, wskazania przyrządów, systemy ostrzegania;
 systemy pomocnicze (dodatkowe).

Struktura płatowca i wirnika:

 Konfiguracja płatowca.
 sterowanie odchyleniem/kierunkiem;
 Kadłub – typy budowy, elementy strukturalne i materiały;
 Głowica wirnika – typy, podzespoły i materiały;
 Łopaty profile aerodynamiczne, budowa i materiały;
 Powierzchnie sterowe statecznik pionowy i poziomy, budowa i materiały;
 Podstawowe układy sterowania – typy i podzespoły;

 Kabina załogi;
 Podwozie typy, koła, opony, instalacja hamulcowa i amortyzatory.

Obsługa wiatrakowca ultralekkiego:

 Okresowe przeglądy techniczne według Instrukcji Obsługi Technicznej
 Prowadzenie dokumentów obsługi śmigłowca – książka ultralekkiego statku powietrznego;
 Naziemna obsługa statku powietrznego przez pilota – przetaczanie, parkowanie, podnoszenie, kotwiczenie,
transport i mycie

Kurs praktyczny obejmuje 25 godzin praktycznego szkolenia.

Gwarantujemy komfort, bezpieczeństwo oraz wygodę w czasie szkolenia.

Zakres szkolenia: 

• Starty i lądowania,
• Loty z instruktorem,
• Loty samodzielne,
• Loty po trasie,
• Planowanie lotów,
• Loty w strefach,
• Przygotowanie do egzaminu oraz egzamin na pilota wiatrakowca.